Powierzchnia
gminy – 63 km kw. Do gminy należy 18 wsi, liczących ok. 5000
mieszkańców.
Ejszyszki są jednym z najstarszych miast Litwy. Leżą na
południe od Wilna, przy granicy z Białorusią.
Nazwa
miasta, według legendy, wywodzi się od jednego z
najdzielniejszych wojów litewskich, Eisziusa, który dostał
te ziemie w XI w. w nagrodę za odzyskanie ich od książąt
ruskich. Prawa miejskie nadał osadzie Jan III Sobieski w
XVII w. Przez miasto przebiegał ważny szlak,
zwany ,,gościńcem raduńskim", prowadzący
z Wilna do
Krakowa. Mimo to miasto nie rozwinęło się nigdy w większy
ośrodek. Na początku XIX w. niedaleko Ejszyszek była stacja
telegrafu optycznego linii Warszawa - Sankt Petersburg.
W
XVIII wieku w miasteczku był kościół, synagoga, szkoła,
cztery ulice (Wileńska, Nowa, Raduńska, Rymkuńska), ratusz,
karczma zwana Owsiejowską. Mieszkańcami byli przede
wszystkim Żydzi, którzy tu przez stulecia aż do II wojny
światowej żyli i trudnili się handlem oraz stanowili
bezwzględną większość mieszkańców.
Pod koniec XIX wieku w miasteczku były cztery gorzelnie,
młyn, dwie pracownie garbarskie Szlomy Jurkanskiego i
Jankiela Kabacznika, zakład produkcji zapałek Zełmona
Morduchowicza, młyn z 1859 r., niezliczona ilość sklepików,
szkoła żydowska.
Ejszyszki są
drugą pod względem wielkości miejscowością rejonu
solecznickiego, liczą ok. 3700 mieszkańców. W miasteczku
działają dwie szkoły średnie (polska, litewska z filią
rosyjskiej), szkoła muzyczna, szkoła sportowa im. Antoniego
Ratkiewicza, dwa przedszkola (polskie i litewskie) oraz Dom
Polski.
Zdecydowaną większość
mieszkańców miasteczka stanowią Polacy (ok. 85 proc.).
Najważniejszym zabytkiem Ejszyszek jest kościół pw.
Wniebowstąpienia Pańskiego, wybudowany w latach
1846
-
1852
według projektu znanego historyka i inżyniera Teodora
Narbutta. We wnętrzu znajduje się kilka zabytkowych obrazów.
Natomiast 40 –metrowa dzwonnica z bocznymi bramami stanowi
rzadkie połączenie kompozycyjne w architekturze.
Dwie
oddzialne części miasta sformowały się jeszcze w XIII – XIV
wieku. Południowa część kompleksu jest większa. Były rynek
oraz przyległe do niego uliczki stanowią układ urbanistyczno
– architektoniczny w 1969 roku wpisany do rejestru zabytków.
W odległych o 3 km od Ejszyszek Hornostaiszkach znajduje się
pałac należący niegdyś do majątku Sekluckich. Parterowy w
stylu późnego klasycyzmu budynek został wybudowany na
początku XIX wieku. W 1986 roku naprzeciwko dworku stanął
pomnik twórcy litewskiego piśmiennictwa Stanislovasa
Rapolionisa, pochodzącego z okolic Ejszyszek.
GALERIA
